EUDR w Polsce: kary do 4% obrotu — jakie obowiązki mają przedsiębiorcy?
Wiele przedsiębiorstw nadal nie zdaje sobie sprawy, że może podlegać wymogom rozporządzenia EUDR. W praktyce obowiązki mogą obejmować nie tylko importerów drewna, kawy czy kakao, ale również producentów i dystrybutorów mebli, wyrobów papierniczych, artykułów sezonowych oraz części zawierających drewno lub kauczuk.
Rozporządzenie (UE) 2023/1115 stosuje się bezpośrednio, ale to projektowana polska ustawa przesądzi, który organ przeprowadzi kontrolę, jak długo będzie trwać, kto poniesie jej koszty i jakie sankcje zostaną nałożone. Projekt (UC101) nie tworzy nowych obowiązków — buduje krajowy system egzekwowania przepisów.
W tym artykule pokazujemy, jakie obowiązki mają przedsiębiorcy, kto będzie kontrolował firmy w Polsce, jakie sankcje przewiduje projekt oraz kiedy zaczynają obowiązywać terminy. Stan omówienia: 19 października 2026 r.
1. EUDR nie dotyczy tylko importerów drewna
EUDR obejmuje bydło, kakao, kawę, olej palmowy, kauczuk, soję i drewno oraz określone produkty z tych surowców. O zakresie przepisów decyduje załącznik I do rozporządzenia i kod CN produktu, a nie samo występowanie surowca w składzie.
W praktyce to oznacza, że obowiązki mogą dotyczyć producentów i dystrybutorów mebli, wyrobów papierniczych, artykułów sezonowych czy części zawierających drewno lub kauczuk. Firmy meblarskie, papiernicze, e-commerce i produkcyjne często podlegają przepisom, nie mając o tym świadomości.
Pierwszy krok to zawsze inwentaryzacja: spisz produkty i ich kody CN, a następnie sprawdź je względem aktualnego załącznika I. Nie zakładaj z góry, że Twoja branża jest poza zakresem.
2. Co zmienia projekt polskiej ustawy (UC101)?
Projekt ustawy o ochronie rynku i konkurencyjnej gospodarki przed produktami powodującymi wylesianie nie tworzy nowych obowiązków, ponieważ wynikają one bezpośrednio z rozporządzenia UE. Ustawa ustanawia natomiast krajowy system egzekwowania: organy kontrolne, tryb kontroli oraz sankcje za naruszenie wymogów EUDR.
Projekt był już kilkakrotnie zmieniany — kolejne wersje pojawiały się w Rządowym Centrum Legislacji w kwietniu, lipcu i sierpniu 2026 r. Szczegóły dotyczące kar i procedur mogą się więc jeszcze zmienić, zanim ustawa trafi do Sejmu.
Nie warto jednak czekać na ostateczny tekst. Obowiązki materialne wynikające z rozporządzenia są znane i obowiązują od razu po właściwym terminie stosowania, a przygotowanie danych od dostawców i ewidencji zajmuje miesiące, nie dni.
3. Jakie obowiązki mają przedsiębiorcy? Należta staranność
Firmy objęte EUDR muszą wdrożyć procedurę należytej staranności, zanim wprowadzą produkt do obrotu albo go wyeksportują. W praktyce obejmuje to cztery obszary.
- Gromadzenie informacji o produkcie i dostawcy, w tym danych o pochodzeniu surowca.
- Ocenę ryzyka związanego z wylesianiem i degradacją lasów oraz z naruszeniem prawa kraju produkcji.
- Działania ograniczające ryzyko, gdy ocena wykazuje możliwą niezgodność.
- Złożenie oświadczenia o należytej staranności (DDS) w systemie informacyjnym EUDR.
4. Kto będzie kontrolował przedsiębiorców?
Projekt polskiej ustawy przewiduje podział kompetencji pomiędzy kilka organów. Inspekcja Weterynaryjna ma odpowiadać za bydło, Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (IJHARS) za kakao, kawę, soję i olej palmowy, a Inspekcja Ochrony Środowiska (IOŚ) za drewno i kauczuk.
W praktyce jedna firma może być kontrolowana przez różne organy w zależności od przepływu towarów. Importer z szerokim portfelem produktów powinien znać właściwość organów dla każdego strumienia osobno, a nie tylko dla głównego asortymentu.
5. Jakie sankcje grożą za naruszenie przepisów?
Projekt ustawy przewiduje dotkliwe sankcje. Zakres proponowanych środków pokazuje, że egzekwowanie EUDR nie zostanie pozostawione wyłącznie karom pieniężnym.
- Administracyjne kary pieniężne uzależnione od obrotu przedsiębiorstwa.
- Grzywny, których maksymalny poziom ma wynosić co najmniej 4% rocznego obrotu w UE — rozporządzenie wymaga tego dla osób prawnych, a ustawa doprecyzuje wymiar.
- Zajęcie i przepadek towarów.
- Zakaz wprowadzania produktów do obrotu.
- Zakaz eksportu.
- Czasowe wykluczenie z zamówień publicznych.
- Czasowy zakaz korzystania z dotacji i środków publicznych.
6. Czy Twoja firma jest objęta EUDR?
W praktyce warto zweryfikować, czy sprzedawane lub importowane produkty zawierają drewno, papier, kauczuk, kawę, kakao, soję, olej palmowy lub ich pochodne. Wiele przedsiębiorstw z branży meblarskiej, papierniczej, e-commerce czy produkcyjnej może nieświadomie podlegać nowym obowiązkom.
Jeśli lista produktów na coś wskazuje, przejdź przez poniższe kroki dla każdej grupy towarów.
- Sprawdź kody CN produktów względem załącznika I do rozporządzenia.
- Rozpisz dostawców i ustal, skąd pochodzi surowiec w każdym przepływie.
- Ustal rolę firmy: podmiot wprowadzający, dalszy podmiot czy podmiot handlowy.
- Sprawdź właściwy termin stosowania dla wielkości firmy i produktu.
- Zaplanuj dane od dostawców, ewidencję i dokumentację należytą staranności.
7. Terminy: kiedy EUDR zacznie obowiązywać?
EUDR zacznie obowiązywać duże i średnie przedsiębiorstwa od 30 grudnia 2026 r., a większość mikro- i małych przedsiębiorstw od 30 czerwca 2027 r. Uwaga na wyjątek: dla mikro- i małych firm w zakresie produktów już objętych dotychczasowym rozporządzeniem EUTR obowiązuje wcześniejszy termin 30 grudnia 2026 r.
Terminy dotyczą również produktów dodanych do zakresu rozporządzeniem delegowanym — w ich przypadku Komisja wskazuje 30 grudnia 2027 r. Przy ustalaniu swojej daty sprawdź zarówno status firmy, jak i konkretny produkt oraz przepisy przejściowe.
Pozyskanie geolokalizacji od dostawców, ocena ryzyka i zbudowanie ewidencji wymagają czasu. To najczęściej miesiące pracy, więc warto rozpocząć przygotowania już teraz, a nie w grudniu 2026 r.
8. Jak się przygotować na EUDR w Polsce?
Pakiet EUDR dostępny w EPRPilot porządkuje przygotowanie: drzewko decyzyjne do ustalenia roli firmy, procedurę należytej staranności, pismo i kwestionariusz dla dostawcy, rejestr dostaw, kartę oceny ryzyka oraz checklistę gotowości do kontroli. To gotowy zestaw dokumentów do uzupełnienia danymi Twojej firmy.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi indywidualnej porady prawnej. Projekt UC101 może się jeszcze zmienić — śledź jego status w Rządowym Centrum Legislacji. Przy decyzjach dla konkretnych produktów sprawdź aktualny załącznik I, przepisy przejściowe i wymagania krajowe.
Czy wystawisz deklarację zgodności w 10 dni?
Zobacz, jak EPRPilot trzyma dane opakowaniowe, rejestracje EPR i terminy dla 27 rynków UE w jednym miejscu.